Dag 5: Van data naar wijsheid?

Silicon Valley is gedreven door technologie, de belofte van data en van een gemeenschap van mensen die elkaar nog steeds via de natuurlijke principes vinden. Een sportclubje, een meer of minder toevallige ontmoeting, een gemeenschappelijke mislukking of interesse. Op zoek naar iets dat elkaar bindt. Het opbouwen van vertrouwen door samen te werken, door te doen, ervaring krijgen met elkaar. Samen op pad naar de wijsheid, om een probleem op te lossen, om geld te verdienen, om de wereld beter te maken. Ieder met zijn eigen motieven.

Data-wijsheid pyramide en meatbodies
Interessant is om te zien hoe het pad van data naar wijsheid verloopt. De belofte van Silicon Valley gaat naar kunstmatige intelligentie, de laatste acquisities voor Google liggen op dit gebied. Machines die data verzamelen, verbanden aanbrengen, interpreteren, voorspellen en zelfs zaken voor ons gaan oplossen. In dat laatste geval hoeven wij als mensen niet meer te werken of zelfs te handelen. Ons leven is overgenomen door de machines. We zijn alleen nog “meatbodies” die uitvoeren wat machines ons aanreiken. Lekker vooruitzicht…

Even een kleine vergelijking tussen mens en machine anno 2014. Want ook ons brein is een soort computertje dat van alles registreert. Anders dan de machines kunnen we daarbij ook nog proeven, voelen en ruiken. Mooie 1 april grap was in dit kader trouwens Google Nose. En dan hebben we ook nog zoiets al een instinct of een zesde zintuig, bijvoorbeeld gevaar ruiken. Gaan machines dit straks ook kunnen? Hier in Silicon Valley is het een kwestie van het bereiken van het “tipping point”, dé kleine gebeurtenis die een kettingreactie gaat veroorzaken voor de toekomst. Een exponentiele versnelling, van een de impact waarmee de dinosaurussen uitstierven. Of wij dan straks die dinosaurus zijn?

Hoe verloopt dat pad van data naar wijsheid bij mensen en machines?
Ten eerste, beiden registreren dingen wel, maar ook niet. Bij machines gaat het om ongestructureerde data die ergens uit te lezen zijn. Een letters, cijfers en symbolen. Data die daarin niet vast te leggen zijn, registreert de machine niet. Verder kan de machine daarnaast zo’n beetje alles vastleggen, ongefilterd en ongewogen. Dat levert andere informatie op dan bij mensen. Immers, wij missen veel data, omdat ons brein irrelevante informatie uitsluit. Daarmee zijn we snel en effectief, met als doel te overleven. Want dat is wat we al miljoenen jaren op deze aardkloot proberen. In hoeverre het oordeel van de mens of de machine anders is en wie een beter oordeel heeft, geen idee. Feit is wel dat het door Google voor $3,2mrd geacquireerde Nest Technologies zelflerende thermostaten maakt. Dus data kan verzamelen en interpreteren. Maar hoeveel complexiteit kan een zelflerende machine aan? Een zelfrijdende auto op de snelweg is één ding, maar in een drukke winkelstraat of een woonerf met de weg overschietende kinderen…

Ten tweede wat is de zelfwaarde van lerende data van machines ten opzichte van de mens? Mooi is het fenomeen van de wearables voor fitness. Bijvoorbeeld de Fitbit of de Jawbone, zij registreren je stappen, je hartslag, verbanding van calorieën. Alles om jezelf beter te leren kennen. Voor iemand die zichzelf een beetje kent, levert dit weinig verrassingen op. Bijvoorbeeld de vakman die uit ervaring het eigen recept voor succes vond. Wellicht dat data ons sneller leren of eerder voor bewustzijn zorgen. Of irrationele argumenten van ons gedrag wegnemen. We weten het niet precies, er is nog een boel te leren op dit vlak.

Ten derde gaat het ook om de hoeveelheid die we kunnen begrijpen. Als mensen zijn we gebouwd voor het oplossen op de menselijke maat. Zaken die heel veraf zijn (het heelal) of minuscuul (quark deeltje) zijn een zaak voor wetenschappers en niet voor ons gewone stervelingen. Kijk deze video maar eens over ons begrip van de (on)menselijke maat. Het maakt nederig over wat in ons blikveld is. Machines verruimen dit blikveld, we kunnen steeds verder kijken in het heelal en ook het Higgsdeeltje is vastgelegd. We gaan daarmee richting de quantummechanica, over de deeltjes tussen hemel en aarde die wij niet kunnen bevatten, maar een richting waarvan sommigen denken dat er sleutel naar telepathie en helderziendheid zit. Zouden de machines dit kunnen ontrafelen?

Mens en machines samen
Voordat de machines het overnemen en we aanstuurbare ‘meatbodies’ worden, laten we vooral kijken hoe de machines en de mens elkaar vooruit kunnen helpen. Dus sneller leren door meer data toe te voegen aan ons bevattingsvermogen. Deze rijkheid aan data geeft meer informatie, meer kennis en hopelijk meer wijsheid. En daarnaast, laat onze eeuwenoude mensenwijsheid richting geven voor alle ethische zaken rondom privacy.
blog karolien beeld 2

Grote en kleinere impact
Er zijn in Silicon Valley veel aanhangers die belofte aanhangen dat technologie en data inderdaad de grote vraagstukken met onze collectieve wijsheid gaan oplossen, bijvoorbeeld Goeroe Peter Diamandis. Zijn bestseller Abundance predikt een wereld van overvloed en het oplossen van de grote vraagstukken met grote impact. Grote beloften voor gezondheidszorg, voedselvoorziening, armoedebestrijding en oplossen van klimaatverandering. De nieuwe weldoeners van de wereld als Bill en Melissa Gates hebben hier overigens veel geld voor over met hun Foundation, waarmee ze de wereldwijde vraagstukken op willen lossen. Eén daarvan ligt direct in ons bereik, het uitvinden van een nieuwe toilet, die minder ziektes verspreid. Ik ben heel benieuwd uit welke combinaties van expertises de oplossing gaat komen. Eén ding staat vast, de schoonmaakbranche alleen zeker niet!

Of wij met onze bedrijven nu gelijk mee moeten doen aan het oplossen van de grote wereldproblematieken, is de vraag. Onze uitdagingen van nu zijn om alle dagelijkse dingen steeds een beetje beter te doen. Voor onze klanten, onze medewerkers en onze stakeholders. Dat levert verbetering met veel kleine stapjes op. Als er radicale veranderingen aan zitten te komen, zijn we dan in staat om mee te schakelen? Een beetje oefenen in wendbaar worden, doet niemand in deze tijd kwaad. In dat opzicht was een week Silicon Valley meer dan de moeite waard. De wendbaarheid van start-up bedrijven en het benaderen van business vraagstukken op een mondiale schaal, laat een enorme stretch aan mogelijkheden zien.

Ten slotte daarom een overzicht van de heilige huisjes die de afgelopen week zijn ingestort:
– Niet binnen twee weken een afspraak kunnen plannen? Binnen 72 uur is de norm in the Valley!
– Geen geld? Met goede mensen en gedeelde belangen is altijd geld te vinden.
– Geen capaciteit? Overal zijn specialisten te vinden, helemaal online.
– Op enkele succesjes investeren? Bouw op veel mislukkingen en maak ‘game changers’ maken.
– Grote projectplannen en research? Uitproberen en leren.
– De manager belangrijk? Mensen kunnen zichzelf heel goed organiseren, anders zorgt de techniek er wel voor.
– Angst voor kopiëren? Beschouw het als een gegeven, zorg dat je deelt en daardoor weer slimmer en sneller kopieert.

Dag 4: Big Data en Datagedreven Dienstverlening

Over Big Data zijn mooie citaten, zoals: “Big data is like teenage sex: everyone talks about it, nobody really knows how to do it, everyone thinks everyone else is doing it, so everyone claims they are doing it…”
Feit is wel dat Big Data in Silicon Valley de portemonnee van investeerders open doet gaan en een belangrijke reden is waarom alle startups focussen op zoveel mogelijk gebruikers krijgen. Hoe meer gebruikers, hoe meer data, hoe preciezer klantsegmenten, hoe meer adverteerders. Big data neemt ook een enorme vlucht. We hebben bijna het punt bereikt waarop meer machines met elkaar praten dan mensen. De afgelopen twee jaar is er sowieso meer data geproduceerd dan in de hele wereldgeschiedenis daarvoor bij elkaar. Er zijn dus niet veel reden om je kop in het zand te steken.

Heel veel bronnen
Verbazingwekkend waar alle data vandaan komen en wat nieuwe bronnen zijn. Het gaat allang niet meer om data uit onze ERP-bakken of surfgedrag. De nieuwe data komen sensoren, Wi-fi, wearables (van brillen tot tattoos), lampen, de apps op je telefoon, tandenborstels die vertellen hoe goed je hebt gepoetst, je kunt het zo gek niet bedenken. En omdat we steeds beter in staat zijn deze data te ontsluiten, kunnen we daar allerlei interessante dingen uit afleiden. Klantgedrag: wie koopt er wat, wanneer en hoe vaak? Voorspellingen over koopgedrag, je gezondheid, de beurskoers of aankomende verstoringen. Het gaat over gestructureerde data (die in ERP zitten), maar de winst zit vooral in het uitlezen van ongestructureerde data. Data uit platte teksten, mailtjes, files. Zo kan Gmail je mail uitlezen en daarom zie je advertenties die bij jouw interessevelden passen.

Speld in een hooiberg
Met zoveel data voelt het wel als het zoeken naar een speld in een hooiberg, waar moet je beginnen? Of als een glascontainer, gooi er wat in en het rinkelt altijd. De truc van Big Data is weten welk probleem je moet oplossen. Dit soort problemen, inclusief je database kun je bijvoorbeeld via Kaggle.com online zetten. Experts in de crowd of op invitatie, gaan op zoek naar oplossingen. Dit zijn experts uit alle hoeken en gaten. Daarmee voorkom je het ‘hamer en spijker’ fenomeen (als je goed bent in hameren, wil je altijd met een spijker iets oplossen). Bij Kaggle gaan deze experts in competitie met elkaar, waardoor je de leertijd waanzinnig terugbrengt. Veel cases gaan over het reduceren van faalkosten (wat veroorzaakt verspilling), planningen (spoor, luchtvaart) en sales (sneller van kijken naar kopen). Tips van de specialisten van Kaggle en Radiumone.com (klantdata): begin met een kleine data set en als je niet het idee hebt dat er een grote business case in je probleem zit, ga door met het volgende business issue. Net zolang tot je de ‘grote vissen hebt’. Want die zijn er altijd volgens hen. Op de ‘grote vissen’ ga je pas echt los met al je data.

Nieuwe competenties
Zie hier ook een hele nieuwe beroepsgroep ontstaan. Slimme datanerds die data kunnen ontsluiten, analyseren en ook nog toegankelijk kunnen visualiseren. Geholpen door nieuwe technologie om data in te lezen, grote hoeveelheden data vast te houden, te analyseren en er vervolgens ook nog iets moois van te maken. Bij Splunk.com prachtige 3D voorbeelden gezien van knelpunten in het verkeer, in- en uitstappende passagiers en geproduceerde uitlaatgassen. Maar ook bijvoorbeeld een visualisatie van een gebouw in aanbouw en waar je kunt zien waar de uitloop van bouwkosten zich voor gaat doen. Vergelijk dat maar eens met bijvoorbeeld het inregelen van een nieuw FM-contract of het regelen van een verhuizing of de bezetting van een gebouw. Met dit soort visualisaties heb je toch sneller een gesprek met de klant over de echte problemen en de business case in plaats van verlaging van onze uurtarieven of m2-prijzen. Sales en operatie krijgen daarmee prachtige mogelijkheden voor consultative selling, dus nieuwe omzet of extra werk. Controllers krijgen beter inzicht in realistische financiële prognoses, HR in de waarde van het menselijk kapitaal van hun organisatie. Kortom Big Data gaat iedereen aan! Daarmee gaat Big Data ook weg van ICT en techneuten en richting mensen die in de dagelijkse praktijk problemen moeten oplossen.


Toepassingen voor onze business – datagedreven dienstverlening
De afgelopen dagen kwamen ook voorbeelden voor onze bedrijven voorbij:
• zorg: data voor logistiek in ziekenhuizen – organiseren rondom pieken en complexe processen
• personeelsdiensten: verrijken van profielen van flexcollega’s
• publieke domein: meldingen burgers over de openbare ruimte en het de opvolging ervan
• facility management: gebruik van gebouwen, wie is waar, wie en wat is beschikbaar
• schoonmaak: bewegingen van mensen en machines
Big Data is dus ook voor ons belangrijk, want zoals ze hier stellen: “Elk bedrijf wordt in wezen een software bedrijf, dat draait op data”.

Waar gaan we naartoe?
Een mooi inzicht krijgen we bij Cloudera.com. Dit is een van de grote jongens en strategisch partner van Google en Intel. Eli Collins, Chief Technologist en Kirk Dunn de COO, nemen ons mee in een ontspannen gesprek. Data is voor hen:
• een ticket to ride. Als je als bedrijf geen data meer op kunt leveren voor je organisatie, klanten of leveranciers, ben je niet geloofwaardig
• iets dat overal in zit (“internet of everything”) – we gaan naar kunstmatige intelligentie, robots, machines die data uitwisselen
• onvermijdelijk. Privacy is inmiddels een schaars goed. Je kunt je bijna niet meer onttrekken aan dataverzameling over jezelf, je huis, je werk, noem maar op. Vraagt wel een actieve rol van de overheid gedemocratiseerd, heel veel data publiek beschikbaar. Kijk maar naar Google Analytics.

Beetje eng is het wel. Er zijn ook mensen die zich proberen te onttrekken. Johan Cruijff is immers nog steeds alleen nog bereikbaar per fax, maar of dat komt omdat hij de opkomst van Big Data had voorzien?

Dag 3: Arbeidsintensief werk eindig?

Silicon Valley is tech. Gedreven door ‘monitizing’, opschalen en geld verdienen. Kleine bedrijven die heel veel geld ophalen, ratio waarde per werknemer soms duizelingwekkend. Dat staat in schril contrast met ons dagelijks werk in de persoonlijke dienstverlening. Het lijkt onmogelijk om vanuit ons menselijk kapitaal zoveel waarde te halen. Sterker nog, als de robots komen hebben we geen werk meer…

Is dat zo of kunnen we een andere insteek nemen? Zijn er bewegingen die pleiten voor meer mensen in dienstverlening en hoe ziet dat er dan uit? De bezoeken hier bevestigen dat handmatig gestandaardiseerd werk steeds meer gaat verdwijnen. Want technologie automatiseert, met behulp van ICT en sensoren schrappen we vooral administratieve handelingen. Ook faalkosten gaan drastisch terug. Big data voorspellen aankomende verstoringen waardoor we tijdig kunnen organiseren voordat de boel uit de hand loopt. Denk bijvoorbeeld aan een fikse vertraging op het spoor, de NS kan alternatieven beter organiseren. Bovendien krijgen reizigers sneller informatie en kunnen dus betere keuzes maken. Daardoor voorkomen we grote problemen en zijn er minder mensen nodig zijn om ze op te lossen.

Daarnaast robotisering, hier bij Nissan voorspellen ze dat zelfsturende auto’s op de snelweg in 2016 rijden en in 2020 in de steden. Er zijn meer variabele omstandigheden om te programmeren. Een parallel met schoonmaak, grote vloeren kunnen nu al met robotmachines. Maar werk met veel variatie is veel moeilijker te robotiseren. Een bijkomend probleem is dat hoe slimmer we een machine maken, hoe moeilijker we er als mens mee om kunnen gaan. Want we snappen niet meer precies wat de machine doet. Een mooi inzicht van Maarten Sierhuis die het robotprogramma bij Nissan leidt. Zie ook de uitzending mobiliteit van VPRO Tegenlicht.

Wat blijft er dan over? Volgens het Oxford rapport verdwijnen de middenbanen, de mensen met administratieve jobs en management. Hoogwaardige kennis enerzijds, plaatsgebonden maatwerk als ons soort werk anderzijds, zal deels blijven.

Maar of dat er zo uit ziet als nu? Een focus op werk in situaties die veel maatwerk vragen, heeft behoefte aan mensen met goede sociale vaardigheden. Met interesse en betrokkenheid met de omgeving waar ze werken. Mobieltjes en Wearables als Google Glass gaan daarbij helpen, zowel voor medewerkers als voor klanten. Want medewerkers worden nog meer expert en klanten kunnen beslissen wanneer ze zelf in regie zijn (regel het via je mobiel) en wanneer ze iemand aan willen spreken.

Daarnaast vindt er op steeds meer plekken ‘ontstandaardisering’ plaats. Productieprocessen worden kleinschaliger, door bijvoorbeeld 3D printing. Ook leren, of het nu online is of offline gebeurt, kan steeds gerichter. Online met e-learning en -gaming, op elke plaats, op elke tijd op ieders tempo. Maar juist ook offline zijn er interessante ontwikkelingen, bijvoorbeeld Techshop, een werkplaats waar voor je voor 120$ per maand toegang hebt tot allerlei machines van houtbewerking tot 3D-printing. Techshop heeft tot doel om het gebruik van deze machines voor iedereen toegankelijk te maken. Een soort Montessori voor volwassenen en maakt dat mensen heel snel een vak kunnen leren op hun eigen manier. Bovendien zorgt het voor veel vernieuwing en zeer geschikt voor productie in kleine oplagen. Dit gebeurt gewoon buiten scholen en bedrijven om. Het maakt werken met je handen weer leuk en speciaal. Want juist het leren van al deze technieken, veel op basis van trial en error, zorgt dat er heel veel mini-specialisten ontstaan. Een boost voor vakmanschap dus. Een mooie omdraaiing van het heersende motto ‘voor jou 10 anderen’. De toekomst ligt in ‘voor jou géén ander’!

Dag 2: De grote jongens van nu en straks? Via Cisco naar Facebook tot Runway

Indrukwekkende binnenkomst bij Cisco. James Bond-achtige entree met futuristische schermen, veel glas en alles straalt de 21ste eeuw uit. Maar ik had ook in een ruimteschip kunnen zitten. Best flagstore ever voor technologie, maar tegelijkertijd constateert hoofdman Wim Elfrink dat bedrijven een steeds kortere levensduur hebben en dat medewerkers steeds sneller van baan wisselen. Hij ziet de mismatch van human capital als de grootste uitdaging van de 21ste eeuw. De vergrijzing in combinatie met allerhande nieuwe jobs waarvoor nog geen opleiding is. Want ‘internet of everything’ gaat zorgen voor een radicale omvorming van processen met veel lager faalkosten. Alles in één keer goed doordat we beter in staat zijn met behulp van data toekomstig dagelijks ongemak, als bijvoorbeeld kassarijen, weten te voorkomen. Gevolg voor ons is dat inzet van personeel veel beter planbaar is.

Bij Facebook lijkt het hoofdkantoor op een soort jongensboek. Een gezellige happy campus. Met een tandarts, fietsenmaker en heel veel karretjes die hardware van office naar office brengen. Een automaat waar je je mobiel uit de muur ‘trekt’. Open ruimtes en open communicatie lijkt het motto. En het besef dat je in je leven 100.000 uur op kantoor doorbrengt, dus dat je er maar beter iets leuks van kunt maken. Veel fun op de muren, relaxen en werken gaan samen en toiletten in het teken van persoonlijke verzorging. De sfeer van vrienden onderling, maar toch privacy en ook de veiligheidsmaatregelen waar je als bezoeker doorheen moet, maken dat het als een groot bedrijf voelt.

Bij Runway wonen starters. Open ruimtes waar duidelijk de bewoners hun omgeving vormgeven. Praktisch met schrijfbare en schuifbare wanden en losse omgangsvormen, letterlijk een open space. Als je wat in te brengen hebt doe je mee, als je je ding gedaan hebt, schuif je weer ergens anders aan. En zo lijkt het ook te gaan met je bedrijf, heel veel tijdelijke coalities van mensen en ideeën. Spannend om te zien waar het in uitmondt en of er zitvlees op de botten komt. Of is dat niet nodig? Is hun technisch platform de basis van het vertrouwen dat ze van klanten krijgen? Feit is dat de grote, jonge bedrijven nu met heel weinig mensen, heel veel geld opbrengen en dat met weinig andere grondstof dan menselijk kapitaal. Wat zegt dat over het einde van arbeidsintensieve diensten…

Dag 1: Silicon Valley eco-systeem vol beloftes

Silicon Valley is hét icoon voor een gebied dat innovatie mogelijk maakt en met name het commercialiseren ervan. Universiteiten als Berkely, Stanford en Santa Clara trekken talent aan en leveren start up ondernemers af. Jonge mensen worden aangemoedigd om risico’s te nemen en te accepteren, maar ook ouder talent vindt zijn weg. Ze komen naar de Valley om te investeren of hun dromen waar te maken op basis van eerder opgedane ervaringen in het bedrijfsleven.

Silicon Valley draait om technologie, of meer om het waarmaken van de belofte van technologie. Wat kunnen we ermee in ons dagelijks leven? En dat met volle overtuiging, met groot geloof in zichzelf en groot uithoudingsvermogen. Work Life balance bestaat uit 100% passie voor je start up tenminste 10 uur per dag, 7 dagen per week.

En met de belofte van een grote beloning. Kijk waar je het snelst kunt groeien, het krijgen van zoveel mogelijk gebruikers in zo’n kort mogelijke tijd, dat is het spelletje. Dan krijg je data en data is geld. Dus je sluit aan bij de grote platformen van Facebook of LinkedIn, want met hen groei je mee in gebruikers. Eerste stap naar succes is 20-50 miljoen dollar…

En hoe doen ze dat hier: mensenwerk. Zet innovatief talent bij elkaar, bijvoorbeeld in een coworkspace als Rocketspace . Zorg voor verbinding met corporaties, op afstand, met geld en gedegen kennis van de sector. Natuurlijk met veel fouten, doe-mentaliteit, Get Shit Done. Ontwerp voor alle schermen, met tv als medium met breedste toegang en mobiel als vertrekpunt . Focus op impact, passie en netwerk, het idee an sich is minder belangrijk. Ruimtes die samenwerking stimuleren. Dus eigenlijk zit het geheim in sociale innovatie. Mensen die samenwerken met alle principes die erbij horen. Bijvoorbeeld het bouwen van vertrouwen, open staan voor elkaar, frustratie en de wil om die op te lossen, leren, erbij willen horen, succesvol zijn. Kortom beloftes inlossen doe je met menselijke waarden.

Dag 0: Welkom in San Francisco

Sinds maandag 7 april ben ik in San Francisco: Science Fiction, Silicon Fantasy…
We gaan het deze week allemaal meemaken met de Handelsmissie en Studiereis vanuit Amsterdam met een aantal grote Nederlandse bedrijven en een enkele startup.

De belangrijkste doelen deze week zijn het kennismaken met de startup mentaliteit van Silicon Valley en Silicon Valley startups Nederland halen. Daarnaast ook vooral een blik op de toekomst werpen. Wat zit er allemaal aan te komen voor ons als mensenbedrijf: komen de robots echt? Wat zijn nieuwe business modellen in het organiseren en aansturen van arbeidsintensieve processen? Hoe kunnen wearables het werk van onze mensen leuker en makkelijker maken? En wat registreren sensoren, WiFi of andere nieuwe platforms over de plaatsen waar onze mensen werken?

Het lijkt veel technologie, maar misschien is de echte vraag hoe wij, als echte mensen, ermee omgaan? Kunnen we het allemaal nog bevatten, lukt het ook zonder gebruiksaanwijzing of cursus, wat doet het met onze privacy? We horen steeds vaker dat we in een overgangsfase zitten. Heel lang geleden waren we jagers en verzamelaars, toen werden we boeren. We vonden stoom uit en fabrieken. En nu met internet verzamelen we massa’s aan informatie. Voor iedereen beschikbaar. Je hoeft er niet meer voor naar school, naar kantoor of eigenlijk misschien niet eens meer op reis.

En dan toch naar San Francisco? Ja, want weten is één ding, kunnen toepassen van kennis is iets anders. Dan gaat het over vakmanschap. Ik heb niet de illusie dat we in een week het vak beheersen van het transformeren naar een nieuwe tijd. Maar, zover staat het wellicht niet eens zoveel van ons af.

We zijn goed in mensenwerk, in 1000 dingen oplossen die elke dag anders zijn en alles vlotjes te laten verlopen. Juist in de samenwerking tussen mens en alles wat internet brengt, zit onze sleutel voor de toekomst.

Dus deze week op naar onder andere: de robots van Google en Beam, Nissan, de Kaggles en de co-work spaces als Rocketspace die kennis, competenties en hippe werkplekken faciliteren voor startups (onder andere van Uber, Airbnb), het Wearables Wednesday Event, de datagedreven bedrijven als Facebook, LinkedIn en en nog vele anderen.